Kłótnie w związku są różne – niektóre trwają krótko, są bardziej jak wybuch i szybko się wyciszają, inne trwają długo, kończą się i znów zaczynają. Dotyczą różnych tematów: błahych i poważnych. Jednak powtarzające się ciągłe kłótnie rzadko zaczynają się od naprawdę poważnych tematów. Najczęściej wybuchają o drobiazgi:

• niepozmywane naczynia,
• bałagan w salonie,
• rozrzucone ubrania,
• spóźnienie na kolację,
• niewysłanej wiadomości
• kolejny wieczór spędzony z telefonem w ręku

Z pozoru są to mało ważne sytuacje, jednak w rzeczywistości bardzo często stanowią wierzchołek góry lodowej. Pod nią kryją się niewypowiedziane emocje, potrzeba bliskości, uznania i poczucia, że druga osoba naprawdę nas widzi. Czasem są tam też zranienia z przeszłości: z innych własnych związków czy ze związku rodziców.

Najczęściej wygląda to tak, że jedna osoba mówi o swoim niezadowoleniu, druga odbiera to jako krytykę lub atak i reaguje obroną albo atakiem, na co reaguje partner, i tak dalej. Emocje szybko narastają, a rozmowa przestaje dotyczyć problemu wniesionego przez pierwszą osobę. Zaczynają pojawiać się oskarżenia: „Ty mnie nigdy nie słuchasz”, „Zawsze wszystko jest na mojej głowie”, „Ciągle się czepiasz”, „Nie interesujesz się mną”, „Nie rozumiesz co czuję”.

Przykład:

Jedna osoba mówi:
„Znowu zostawiłeś naczynia w zlewie”.

Druga osoba słyszy:
„Jesteś beznadziejny i nic nie robisz”.

Druga osoba odpowiada:
„Ciągle się czepiasz!”.

Pierwsza osoba odpowiada:

„Ja się czepiam! To Ty …” itd.

 

W takich sytuacjach partnerzy często wracają do dawnych sytuacji, wyciągają stare błędy i próbują udowodnić sobie nawzajem, kto ma rację. Po kilku takich sytuacjach partnerzy zaczynają reagować automatycznie, jakby odgrywali ten sam scenariusz po raz kolejny. Pojawia się  mechanizm, który można nazwać błędnym kołem konfliktu.

Problem polega na tym, że partnerzy skupiają się na powierzchni konfliktu. Kłótnia dotyczy przysłowiowych naczyń, ale prawdziwy problem jest inny, np. ktoś czuje się niewysłuchany, niezrozumiany, nieważny, samotny, trudno mu zaufać albo czuje, że partner mu nie ufa. Partnerzy próbują rozwiązać problem, który w rzeczywistości nie został nazwany. Im bardziej skupiają się na szczegółach, tym bardziej oddalają się od swoich prawdziwych emocji. Z czasem pojawia się frustracja, poczucie niezrozumienia i przekonanie, że rozmowy i tak nic nie zmieniają.

Dodatkowym problemem jest słaba komunikacja w małżeństwie lub związku. Wiele osób nie mówi wprost o swoich potrzebach, ponieważ boi się odrzucenia, krytyki, konfliktu albo nie zna swoich potrzeb, nie umie ich nazwać i wyrazić. Zamiast powiedzieć: „Czuję się nieważny”, mówi: „Nigdy mi nie pomagasz”. Taki komunikat niemal automatycznie wywołuje obronę drugiej strony. Partner zamiast usłyszeć ukryte emocje, słyszy zarzut i odpowiada kolejnym zarzutem.

W efekcie obie strony zaczynają walczyć nie o rozwiązanie problemu, lecz o to, kto ma rację. Relacja staje się polem bitwy, a nie przestrzenią bezpieczeństwa i wsparcia. Każda kolejna sprzeczka utwierdza partnerów w przekonaniu, że nie są rozumiani. To właśnie moment, w którym błędne koło zaczyna napędzać się samo.

Partnerzy często mówią, że nie mają problemów z komunikacją, bo przecież rozmawiają codziennie o obowiązkach, dzieciach czy organizacji życia. Jednak komunikacja nie polega tylko na tym. Partnerzy mogą rozmawiać jeszcze o tym, czego naprawdę potrzebują, co czują, jakie przeżywają emocje, co myślą. Nie robią tego, ponieważ boją się odrzucenia, niezrozumienia albo kolejnej awantury. Z czasem między nimi pojawia się dystans, a niewyrażone emocje znajdują ujście właśnie w kłótniach o drobiazgi.

Ciągłe kłótnie w związku mają jeszcze jeden niebezpieczny skutek – budują negatywny obraz partnera. Każda kolejna sprzeczka staje się dowodem na to, że „on mnie nie rozumie” albo „jej nigdy nie da się zadowolić”. W relacji zaczyna dominować napięcie i wzajemna podejrzliwość. Partnerzy reagują impulsywnie nawet wtedy, gdy problem jest niewielki, ponieważ są już przeciążeni wcześniejszymi konfliktami.

 

Jak przestać się kłócić?

Pierwszym krokiem jest zauważenie samego mechanizmu błędnego koła. Warto zrozumieć, że partner nie zawsze atakuje z powodu złej woli. Bardzo często za złością stoi niezaspokojona potrzeba bliskości, bezpieczeństwa lub uznania. Bardzo ważne jest również nauczenie się komunikowania swoich potrzeb bez oskarżeń. Zamiast mówić: „Nigdy mnie nie słuchasz”, lepiej powiedzieć: „Czuję się pomijana, kiedy rozmawiamy i patrzysz w telefon”. To tzw. Komunikat Ja –  nie atakuje drugiej osoby, lecz pokazuje własne emocje. Dzięki temu partner ma większą szansę usłyszeć, co naprawdę próbujemy przekazać. Ważne jest także aktywne słuchanie – nie po to, by odpowiedzieć lub wygrać dyskusję, ale by zrozumieć, co naprawdę przeżywa partner.

 

W jaki sposób pomaga psychoterapia par?

W wielu przypadkach pomocna okazuje się terapia par. Spotkania z psychoterapeutą pozwalają spojrzeć na konflikt z dystansu i zrozumieć mechanizm błędnego koła. Terapia pomaga „dokopać się” do głębszych potrzeb, emocji, czasem trudnych doświadczeń przenoszonych na związek.

Terapia par pomaga odkryć schematy zachowań, które stale powtarzają się w relacji. Partnerzy uczą się rozpoznawać swoje emocje, mówić o potrzebach i reagować na siebie w mniej impulsywny sposób. Terapia pozwala dotrzeć do prawdziwych przyczyn konfliktów, które często są ukryte pod codziennymi sprzeczkami.

W gabinecie psychoterapeuty bardzo często okazuje się, że konflikt o drobną sytuację ma dużo głębsze znaczenie. Pretensja o brak pomocy może oznaczać:
„Chcę poczuć, że mogę na tobie polegać”.

Złość o brak kontaktu w ciągu dnia może oznaczać:
„Chcę czuć, że jestem dla ciebie ważna”.

Natomiast wycofanie jednej osoby często nie wynika z obojętności, ale z lęku przed krytyką lub kolejną awanturą.

Problem polega na tym, że większość par nie mówi o swoich prawdziwych emocjach wprost. Zamiast powiedzieć:
„Jest mi przykro i czuję się samotny”,
łatwiej powiedzieć:
„Nigdy mnie nie słuchasz”.

Taki komunikat wywołuje jednak obronę i konflikt eskaluje.

Psychoterapia par pomaga:

• zatrzymać destrukcyjny mechanizm,
• spojrzeć na relację z zupełnie innej perspektywy,
• nauczyć się rozpoznawać swoje emocje,
• nauczyć się mówić o potrzebach,
• słuchać siebie nawzajem bez wzajemnych oskarżeń.

Podczas terapii możliwe jest dotarcie do prawdziwych przyczyn konfliktów, które często przez lata pozostawały niewidoczne. Dzięki temu codzienne kłótnie przestają być walką przeciwko sobie, a stają się sygnałem ważnych emocji i potrzeb.

Wiele par już po kilku spotkaniach zauważa, że napięcie w relacji zaczyna się zmniejszać. Pojawia się więcej spokoju, zrozumienia i poczucia bliskości. Partnerzy uczą się reagować inaczej niż dotychczas, co pozwala stopniowo przerwać błędne koło konfliktów.

Ciągłe kłótnie w związku nie muszą oznaczać końca relacji. Bardzo często są sygnałem, że w związku istnieją ważne, niezaspokojone potrzeby, o których partnerzy nie potrafią jeszcze rozmawiać wprost. Błędne koło w związku można przerwać, ale wymaga to świadomości, cierpliwości i gotowości do zmiany sposobu komunikacji.

Terapia par i małżeńska – Ewa Czernik Łódź