• Czym jest Psychoterapia Skoncentrowana Na Rozwiązaniu?
o Główne założenia teoretyczne
o Zasady i techniki pracy
• Jak wygląda proces terapeutyczny?
• Jak wygląda proces terapeutyczny?
• W jakich zaburzeniach i kontekstach jest stosowana?
• Dla kogo jest ta terapia?
• Najczęstsze pytania (FAQ)
• Podsumowanie

Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu (solution-focused brief therapy, SFBT) jest krótkoterminowym podejściem terapeutycznym. Krótkoterminowość oznacza, że trwa dokładnie tyle ile potrzebuje klient, by trwała – czasem jest to kilka sesji a niekiedy trwa wiele miesięcy. Głównym celem psychoterapii skoncentrowanej na rozwiązaniu jest wspieranie klienta we wprowadzaniu zmian, tak by jego życie stało się lepsze. Ciekawym w tym rodzaju terapii jest to, że skupia się teraźniejszości i przyszłości, nie na przeszłości; na poszukiwaniu rozwiązania, a nie na analizowaniu trudności; na odkrywaniu zasobów klienta i wzmacnianiu ich, tak by mógł realnie wpływać na swoje życie, a nie na jego ograniczeniach.

Czym jest psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu?
Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu (ang. Solution Focused Brief Therapy – SFBT) powstała w latach 80. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Jej twórcami byli Steve de Shazer oraz Insoo Kim Berg, którzy pracując z klientami zauważyli, że w wielu przypadkach bardziej pomocne jest skupienie się na tym, co już działa, niż szczegółowe analizowanie źródeł problemu, a także, że klienci często wykazują poprawę jeśli terapeuta skupia się na ich oczekiwanych zmianach i celach.

Główne założenia teoretyczne
Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu opiera się na konkretnych założeniach. Główne, to:
1. Klient jest ekspertem od własnego życia. Psychoterapeuta nie jest ekspertem od życia klienta, jest ekspertem od psychoterapii. Wspiera w ustaleniu celu zmiany i jego wprowadzeniu, w poszukiwaniu zasobów potrzebnych do jego realizacji itd.
2. Zmiana w życiu jest nieunikniona i możliwa. W trakcie psychoterapii klient stopniowo ją wprowadza, krok po kroku.
3. Skupienie się na rozwiązaniach, a nie na problemie. Psychoterapeuta zachęca klienta do skupienia się na teraźniejszości i przyszłym celu oraz na wprowadzaniu go w życie. Zamiast analizować przyczynę trudności, terapeuta bada tzw. wyjątki, czyli sytuacje, w których problem nie występuje lub występuje mniej intensywnie.
4. Język rozwiązaniowy. SFBT wykorzystuje pytania skoncentrowane na przyszłości („co się zmieni, gdy problem zmniejszy się o połowę?”) oraz skalowanie („na skali od 0 do 10, jak blisko jesteś swojego celu?”).
5. Koncentracja na teraźniejszości i przyszłości.
6. Zasoby i mocne strony. W terapii skoncentrowanej na rozwiązaniu zakłada się, że każda osoba posiada zasoby, które mogą pomóc jej w zmianie. Czasem są one chwilowo niedostrzegane lub osłabione przez stres, kryzys czy przeciążenie emocjonalne.
7. Małe kroki prowadzą do dużej zmiany. TSR opiera się na przekonaniu, że nawet niewielka zmiana w zachowaniu czy sposobie myślenia może uruchomić efekt domina. Dlatego cele formułowane są w sposób konkretny, realistyczny i możliwy do osiągnięcia.

Filozofią centralną w psychoterapii skoncentrowanej na rozwiązaniu są trzy zasady
Zasada pierwsza – Jeżeli się nie zepsuło – nie naprawiaj
Zasada druga – Jeśli już wiesz co działa – rób tego więcej (powtarzaj to)
Zasada trzecia – Jeśli to nie działa – nie rób tego więcej, rób coś innego

Zasady i techniki pracy
• Pytania o cel – zachęcające klienta do wyobrażenia sobie przyszłości bez problemu, co pomaga zidentyfikować, które zmiany są dla niego ważne.
• Pytania o wyjątki – poszukiwanie sytuacji, w których fragmenty przyszłości bez problemu, już się pojawiły.
• Skalowanie – ocena zmian i postępów z wykorzystaniem skal.
• Podkreślanie zasobów i kompetencji – terapeuta wzmacnia cechy, reakcje i zachowania, które wspierają drogę do celu.

Jak wygląda proces terapeutyczny?
Pierwsze spotkanie terapeutyczne ma na celu:
• zrozumienie aktualnej sytuacji klienta,
• określenie celu terapii,
• ustalenie zasad współpracy.
Na tym etapie może pojawić się pytanie o oczekiwaną zmianę.
Kolejne sesje:
Podczas następnych spotkań:
• omawiane są postępy,
• analizowane są sytuacje, w których było „choć trochę lepiej”,
• ustalane są kolejne małe kroki.
Terapia trwa zwykle od kilku do kilkunastu spotkań, choć w niektórych przypadkach proces może być dłuższy.

W jakich zaburzeniach i kontekstach jest stosowana?
SFBT jest metodą psychoterapeutyczną stosowaną w wielu problemach psychologicznych, m.in. w:
• zaburzeniach adaptacyjnych,
• zaburzeniach lękowych (terapia lęku, terapia nerwicy),
• zaburzeniach depresyjnych (terapia depresji),
• w zaburzeniach nastroju,
• w kryzysach życiowych – rozstanie, żałoba, strata, zmiana pracy itp.
• w radzeniu sobie ze stresem,
• w radzeniu sobie z wypaleniem zawodowym i wypaleniem opiekuna
• problemach relacyjnych: par i rodzinnych,
• wspieraniu pacjentów w chorobach przewlekłych, podczas procesu zdrowienia, podczas rehabilitacji,
• i innych zaburzeniach psychologicznych.
Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniach stanowi bardzo dobre przygotowanie do pracy z traumą, również w zespołach stresu pourazowego. Oznacza to, że świetnie łączy się z terapia EMDR i może stać się podstawą pracy w fazie 1 i 2 procesu przetwarzania traumy (terapia traumy).

Dla kogo jest ta terapia?
Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu jest rekomendowana dla osób, które:
• cierpią z powodu zaburzeń nastroju, lęków, trudności adaptacyjnych (terapia depresji, terapia lęk, terapia nerwicy),
• mierzą się z sytuacją kryzysową i/lub nową sytuacją w swoim życiu,
• chcą pracować nad wprowadzeniem pozytywnych zmian,
• chcą skupić się na praktycznych rozwiązaniach i celach,
• preferują podejście krótkoterminowe,
• mają konkretne problemy lub cele,
• chcą się przygotować do terapii EMDR,
• chcą poradzić sobie z nadmiarowym myśleniem i ukierunkować się na pozytywne myślenie,
• chcą poradzić sobie z wysokim poziomem wrażliwości, nadmierną empatią,
• nauczyć się stawiać siebie na pierwszym miejscu,
• pragną rozwoju osobistego.
Metoda ta dobrze sprawdza się w psychoterapii indywidualnej, psychoterapii par, terapii rodzin i terapii grupowej (psychoterapia indywidualna, psychoterapia par). W tej pracy świetnie się odnajdują dzieci, młodzież, dorośli i osoby starsze.

Skuteczność terapii skoncentrowanej na rozwiązaniu
Badania wskazują, że podejście to jest skuteczne zwłaszcza w pracy z osobami doświadczającymi:
• łagodnych i umiarkowanych objawów depresyjnych,
• trudności adaptacyjnych,
• problemów w relacjach,
• kryzysów sytuacyjnych.
W przypadku poważnych zaburzeń psychicznych terapia TSR może stanowić element szerszego planu leczenia, obejmującego również konsultację psychiatryczną lub inne formy psychoterapii.

Najczęstsze pytania (FAQ)
Ile trwa terapia skoncentrowana na rozwiązaniu?
Najczęściej od kilku do kilkunastu sesji. Czas trwania zależy od celu i złożoności trudności.
Czy trzeba analizować dzieciństwo?
Nie jest to główny obszar pracy, chyba że klient uzna to za istotne.
Czy terapia TSR jest skuteczna?
W wielu przypadkach tak – szczególnie w pracy nad konkretnymi celami i trudnościami sytuacyjnymi.

Podsumowanie
Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu jest terapią krótkoterminową i pragmatyczną, która koncentruje się na tworzeniu i wzmacnianiu rozwiązań. Jest elastyczna i efektywna, co zostało udowodnione w wielu badaniach. Najlepiej działa tam, gdzie celem jest szybkie osiągnięcie konkretnych zmian oraz aktywizacja zasobów klienta.